Đang tải...
0 phiếu
Phân tích bài thơ "Nhàn" của Nguyễn Bỉnh Khiêm
trong Ngữ văn lớp 10 bởi Xuhoa13 Cử nhân (3.4k điểm)
Đang tải...

Hãy đăng nhập hoặc đăng ký để trả lời câu hỏi này.

2 Trả lời

0 phiếu

Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 – 1585) sống gần trọn thế kỉ XVI - giai đoạn nhiều biến cố phức tạp, nội chiến tranh giành quyền lực giữa các tập đoàn phong kiến diễn ra liên miên, nhân dân lầm than đói khổ trong cảnh "nồi da nấu thịt". Bởi thế, trong những chấn động làm rạn nứt quan hệ nền tảng của chế độ phong kiến đó, Nguyễn Bỉnh Khiêm vừa vạch trần những thế lực đen tối, vừa bảo vệ trung thành cho những giá trị đạo lí tốt đẹp qua các bài thơ giàu chất triết lí về nhân tình thế thái. Tiêu biểu là bài thơ Nhàn - một trong những bông hoa chữ Nôm của nền văn học Việt Nam, chẳng những nêu lên quan niệm sống của một bậc ẩn sĩ thanh cao, vượt ra cái tầm thường của cuộc sống bon chen vì danh lợi, mà còn là tiếng lòng về một cuộc sống nhiều niềm vui, an nhàn và thanh thản nơi đồng quê

‘Nhàn’ là bài thơ trích trong tập ‘Bạch Vân quốc ngữ thi’, được sáng tác trong thời gian Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm về ở ẩn ở quê nhà, và là bài thơ tiêu biểu cho mảng thơ về đề tài "tịch cư" trong văn học trung đại. Nhàn là nhàn nhã, thảnh thơi không vướng bận hay còn có thể hiểu là thuận theo tự nhiên, là đối lập với lợi danh.. Với tác giả, lối sống đó cũng là một cách để lánh đục tìm trong để mà thanh tịnh trong tâm hồn. Khi về nhà, thi nhân có điều kiện rộng mở tâm hồn mình, hòa vào cuộc sống thiên nhiên nơi thôn quê, vượt lên mọi thế tục tầm thường cái cốt cách thanh cao, khí tiết cương trực vốn sẵn

Một mai, một cuốc, một cần câu

Thơ thẩn dầu ai, vui thú nào

Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ

Người khôn, người đến chốn lao xao.

Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao.

Rượu đến cội cây, ta sẽ uống,

Nhìn xem phú quí tựa chiêm bao.

Thoạt tiên, cái thú nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm chỉ là cái thú nhàn về tâm thế, nhưng cũng hàm chứa tính phức hợp của cung bậc tâm trạng khi ông gửi chí hướng về nơi thôn dã

“Một mai, một cuốc, một cần câu,

Thơ thẩn dầu ai vui thú nào.”

Mở đầu bài thơ là câu thơ ngắt nhịp 2/2/3, gợi lên một nhịp sống chậm rãi, bình lặng. Điệp từ “một” gắn liền với các dụng cụ lao động quen thuộc vẽ nên một bức tranh thư thái, thuần hậu, một cuộc sống đầy vui thú với công việc điền viên. Câu thơ dường như đưa người đọc trở về với cuộc sống chất phác, nguyên sơ, sống giữa chốn thôn quê như một “lão nông tri điền”, dùng mai để đào đất, cuốc để xới đất trồng rau. Từ láy “thơ thẩn” đảo lên đầu câu tô đậm phong thái an nhiên, cứ như tác giả đã xa lánh cõi trần tục đầy âm mưu toan tính, vẫn mặc cho những ai chạy theo danh lợi, còn ta vẫn kiên định lối sống ung dung, tự do tự tại. Theo sau là cụm từ “dầu ai”, như thể hiện bản ngã thoát ly khỏi những cám dỗ, mê hoặc của cuộc đời... Nguyễn Bỉnh Khiêm không bị cuốn hút bởi tiền tài, địa vị, mà ngược lại là tâm hồn càng thảnh thơi, thoải mái hòa mình với đất trời, để lại phía sau cả một thời vang danh lừng lẫy. Từ đó đã thể hiện quan điểm sống riêng và lập trường kiên định của Nguyễn Bỉnh Khiêm trước lối sống không còn vướng bận đến việc triều chính, xã tắc mà ông đã chọn

Quan Trạng áo mũ xênh xang, chức lớn, bổng lộc nhiều, ấy vậy mà bỗng dưng rũ bỏ tất cả để trở về với đời sống “tự cung tự cấp” thì quả là: một sự ngông ngạo trước thói đời hám danh, hám lợi. Ngông ngạo mà không ngang tàng, cứ thuần hậu, nguyên thủy, chân chất nông dân. Và những sinh hoạt của thi nhân ẩn sĩ dần hiện ra thật giản dị và thanh cao, tưởng chừng như một tiên khách chốn trần gian:

Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao

Cuộc sống thong dong, tĩnh lặng của ông kéo dài suốt bốn mùa xuân, hạ, thu, đông với những thức, những thú hết sức bình dị. Lối sống mở ra trong trang thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm không hề khắc khổ mà đạm bạc, thanh cao. Nó hòa hợp với thiên nhiên, thuận theo lẽ tự nhiên, một cuộc sống mà có lẽ với ông là vô cùng giàu có về vật chất, phong phú về tinh thần..Ông nương theo quy luật đất trời, thuận theo thời tiết bốn mùa, mỗi mùa một sản vật, mùa nào thức ấy, không phải lo lắng gì nhiều, vừa thể hiện thời gian quanh năm, vừa thể hiện được mối quan hệ gần gũi, hoà nhập cùng thiên nhiên. Những nhu cầu giản dị của người ẩn sĩ đều được thoả mãn một cách dễ dàng, ông như đã hòa vào một thể với thiên nhiên mà thuận theo đất trời. Cái nhàn trong tâm thế đã khắc họa chân dung Nguyễn Bỉnh Khiêm với tình yêu thiên nhiên tha thiết, mãnh liệt, trân trọng cuộc sống ung dung, thanh đạm, nương theo tự nhiên để di dưỡng tinh thần. Việc ăn đã vậy, việc tắm cũng rất tự nhiên, cả hai như là mối quan hệ tâm giao hòa hợp nhau : tắm hồ sen, tắm ao. Có thể thấy, khác hẳn với lối hưởng thụ vật chất đắm mình trong những vinh hoa, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã thích nghi được với nhịp sống của thiên nhiên và đời thường khi không cần phải nhọc công tìm kiếm, tranh đấu mà lại được đủ đầy, sung túc ở nơi thôn dã. 

bởi Xuhoa13 Cử nhân (3.4k điểm)
0 phiếu

Bằng lòng với cuộc sống ẩn dật, người ẩn sĩ tự hào với sự lựa chọn của chính mình

Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ,

Người khôn, người đến chốn lao xao.

Câu thực được tạo nên bởi một lối đối rất chỉnh giữa quan niệm "dại" - "khôn" và tạo thành hai đối cực : một bên là dại của Ta, một bên là khôn của người ; một nơi vắng vẻ với một chốn lao xao. Đằng sau đối cực ấy là những ngụ ý tạo thành phản đề khẳng định cho thái độ sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm.. Ta thì ta muốn sống tại nơi “vắng vẻ” là một miền thôn dã, yên tĩnh, là một chốn thiên nhiên thuần khiết thanh đạm. Người thì tới những “chốn lao xao”, xô bồ, nơi mà có sự bon chen cướp đoạt danh lợi "ở triều đình thì tranh nhau cái danh, ở chợ búa thì giành nhau cái lợi".. 

Ở một bài thơ khác, Nguyễn Bỉnh Khiêm viết:

Khôn mà hiểm độc là khôn dại,

Dại vốn hiền lành ấy dại khôn.

Thế thì kết cục, ai dại? Ai mới là khôn? Như vậy, Nguyễn Bình Khiêm mới là người tỉnh táo, dứt khoát bỏ nơi quyền quý hỗn tạp, thoát khỏi vòng tranh đua của thói tục để làm bạn với thiên nhiên. Cách thức ông chối bỏ mọi sự nhập cuộc của những vướng bận, tự tách mình khỏi thế nhân trụy lạc cũng là phản ứng của tác giả đối với sự nhiễu nhương của thế sự, và cũng là để thể hiện 1 trí tuệ uyên thâm, thấu hiểu quy luật cuộc đời.

Với cái nhìn thông tuệ, Nguyễn Bỉnh Khiêm tìm đến say chỉ là để tỉnh.

Rượu đến cội cây, ta sẽ uống,

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao.

Phú quý ở đời chỉ là chuyện phù du. Niềm vui giờ như chi phối cả âm điệu bài thơ, cứ nhẹ nhàng, lâng lâng, thanh thản một cách lạ kì. Câu thơ cuối có cách ngắt nhịp khác hẳn các câu thơ còn lại. Thủng thẳng nói về cái thú nhàn dật rồi buông ra một câu kết như thế, nhà thơ đã thể hiện một cách dứt khoát thái độ của mình đối với chuyện công danh phú quý. Khi mà rượu được nhắc tới nhưng không phải là để say, mà là để không cần vào mộng nhưng vẫn biết công danh, của cải chỉ là tựa chiêm bao. 2 câu kết như khẳng định về trí tuệ uyên thâm, vô cùng tỉnh táo nhìn nhận cuộc sống, ông chọn cách sống để giữ gìn phẩm chất hơn là hủy hoại nó. Đồng thời từ đó rút ra một triết lí sống sâu sắc: vinh hoa phú quý chỉ là phù du, như một giấc mộng, rời xa chốn hư danh phàm tục mà giữ khí tiết thanh sạch mới là bậc đại trí.

Bài thơ ‘Nhàn’ in đậm dấu ấn tinh thần con người cá nhân trước một thời đại mất phương hướng qua thể thơ thất ngôn đường luật được viết bằng các ngôn từ giản dị, cô đọng nhưng giàu ý vị. Nhà thơ với nhãn quan tỏ tường và cái nhìn thông tuệ đã sử dụng khéo léo các cách ngắt nhịp thơ hay những phép đối thường gặp ở thể thơ Nôm 1 cách linh hoạt, cùng giọng điệu vừa hóm hỉnh, vừa thăng trầm sâu sắc, kết hợp với các hình ảnh trong bài đã thành công thể hiện tư tưởng nhàn dật, thanh cao để mà di dưỡng tinh thần, giữ vững hai chữ thiện lương. 

Hành trình hưởng nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm vừa nói lên sự đối lập với bọn người tầm thường bằng cách nói ngụ ý ngông ngạo, thâm thúy và cũng vừa là một lời tâm sự sâu sắc, khẳng định quan niệm sống nhàn là hoà hợp với tự nhiên, giữ cốt cách thanh cao, vượt lên trên danh lợi: Là con người nhập thế, phải lựa chọn lối sống ẩn dật. Về nhàn là để cho nhân cách không bị vấy bẩn, để vượt qua khỏi vòng danh lợi..Thế nên nhàn là triết lí sống chi phối nhiều sáng tác của Nguyễn Binh Khiêm. Quan niệm sống trong sạch, sẵn sàng đánh đối phú quí để được tận hưởng cuộc sống này, tận hưởng các nhàn của tác giả sẽ sống mãi với lịch sử dân tộc và trường tồn với quy luật khắt khe của thời gian

Để rẻ công danh muốn được nhàn.

bởi Xuhoa13 Cử nhân (3.4k điểm)
Loading...
Chào mừng bạn đến với Lớp 6/7 Hỏi Đáp - Đặt câu hỏi và nhận câu trả lời về mọi vấn đề trong cuộc sống, nơi bạn có thể đặt câu hỏi và nhận câu trả lời mà tốn chưa đến 1 phút!

Bắt đầu đặt câu hỏi tại đây: Đặt câu hỏi

Bạn cũng có thể tạo tài khoản để thi đua cùng bạn bè: Đăng ký

Bảng xếp hạng điểm học tập: Bảng xếp hạng

Quy định chung trên Lớp 6/7 Hỏi Đáp: Quy định

Phần thưởng hằng tháng: Chi tiết

Lưu ý: Bạn PHẢI đọc quy định trước khi tham gia, tuyệt đối không đăng câu hỏi/trả lời linh tinh không liên quan đến học tập; Spam; Gian luận điểm dưới mọi hình thức;...

51,487 câu hỏi
190,399 câu trả lời
59,343 bình luận
9,658 thành viên